Elinizdeki kutu yağlı pastel mi, toz pastel mi, ve hangisiyle hangi teknik çalışır? Aşağıda iki türü karşılaştıran bir tablo, altı temel tekniğin listesi ve basit bir gün batımı manzarası için adım adım bir uygulama örneği bulacaksınız. Marka ya da fiyat önerisi bu yazının konusu değil.
İçindekiler (5 başlık)
Yağlı pastel ile toz pastel arasındaki fark ne?
Her pastel, toz pigment ile bir bağlayıcının karışımıdır. Farkı bağlayıcı belirler: toz pastellerde geleneksel olarak arap zamkı ya da kitre zamkı, 20. yüzyıldan beri metil selüloz kullanılır; yağlı pastelde ise kurumayan bir yağ ile mumun karışımı bulunur.
| Özellik | Toz (yumuşak) pastel | Sert pastel | Yağlı pastel |
|---|---|---|---|
| Bağlayıcı | Az zamk, bol pigment | Daha çok bağlayıcı | Kurumayan yağ ve mum |
| Doku | Tozlu, kolay dağılır | Keskin, ince çizgi | Yumuşak, kremsi |
| Renk | Canlı | Daha soluk, sınırlı gam | Çok doygun ve parlak |
| En iyi kullanım | Karıştırma, yumuşak geçişler | Ön eskiz, ayrıntı | Kalın katman, kazıma |
| Koruma | Fiksatif ya da cam altında çerçeve | Fiksatif | Fiksatifle korumak zor |
Yağlı pastel 1924’te Japonya’da, Sakura şirketinin kurucuları tarafından okul çocukları için ucuz ve renkli bir malzeme olarak geliştirildi. Profesyonellere yönelik ilk yağlı pasteller 1949’da Fransız üretici Sennelier’den çıktı; bu ürünün yapılmasını Picasso istemişti.
Pastel boya nasıl kullanılır?

Hangi türü kullanırsanız kullanın, temel işleyiş aynıdır: çubuk kâğıda sürülür ve renk kâğıdın dokusunda kalır. Pürüzsüz fotokopi kâğıdı pigmenti iyi tutmaz; dokulu resim ya da pastel kâğıdı çok daha iyi sonuç verir. Aşağıdaki altı teknik hem yağlı hem toz pastelde işe yarar:
- Düz sürme: Çubuğu yatırıp geniş alanları tek renkle doldurmak. Gökyüzü ya da arka plan için ilk adımdır.
- Uçla çizgi: Çubuğun ucu ya da kırık kenarıyla kontur ve ince ayrıntı çizmek. Sert pastel veya pastel kalem bu iş için daha uygundur.
- Karıştırma (blending): Yan yana sürülen iki rengi parmakla, kâğıt silgi kalemiyle ya da bezle birbirine yedirmek. Toz pastelde çok kolay, yağlı pastelde biraz bastırarak yapılır.
- Katmanlama: Bir rengin üstüne başka bir renk sürmek. Kâğıdın dokusu dolunca yeni katman tutmaz; bu yüzden ilk katmanları hafif tutun.
- Tarama: Paralel ya da çapraz kısa çizgilerle ton ve doku vermek. Karakalemdeki tarama mantığının renkli hâlidir.
- Kazıma (sgraffito): Yağlı pastelde açık bir rengin üstüne koyu bir katman sürüp kürdan ya da tahta uçla kazıyarak alttaki rengi çıkarmak.
Pastelle ilk çalışma: gün batımı örneği

Teknikleri birlikte görmek için deniz üstünde basit bir gün batımı düşünelim:
- Kâğıdın üst yarısına sarı, turuncu ve pembe şeritleri çubuğu yatırarak sürün.
- Şeritlerin birleştiği yerleri parmakla yumuşatıp geçişleri karıştırın.
- Ufuk çizgisinin hemen üstüne güneşi açık sarıyla daire olarak ekleyin.
- Alt yarıya denizi lacivert ve mor ile yatay olarak sürün; çok karıştırmayın.
- Güneşin suya düşen yansımasını sarı kısa yatay çizgilerle tarayın.
- Toz pastel kullandıysanız bitince fiksatif sıkın ya da üzerine kâğıt koyarak saklayın.
Hangi rengin hangisiyle uyumlu ya da zıt olduğunu seçerken renk çemberi çok işe yarar; ufkun nereye konacağı için de perspektif yazısına göz atabilirsiniz.
Pastel resim nasıl korunur?
Toz pastelle bitmiş bir resim en küçük sürtünmede dağılabilir. İngilizce Vikipedi iki yol gösterir: resmi cam altında çerçevelemek ya da fiksatif spreyle sabitlemek. Fiksatifin rengi ve dokuyu biraz değiştirebileceğini, saç spreyinin ise pH açısından nötr olmayabileceği için önerilmediğini de not eder. Yağlı pastel tozumaz, ama yüzeyi uzun süre yumuşak kaldığı için fiksatifle korunması zordur; üst üste konan resimlerin arasına kâğıt koymak basit bir çözümdür.
Sıkça sorulan sorular
Pastel boya ile mum boya aynı şey mi?
Hayır. Mum boyalar yağ içermez; yağlı pastel ise mum ile kurumayan yağın karışımıdır, bu yüzden daha kolay karışır ve daha yumuşak sürülür.
Pastel boya suyla kullanılır mı?
Klasik pastel kuru kullanılır; suyla ya da çözücüyle çalışmak bu yazıdaki temel tekniklerin dışında kalır. Su bazlı boyalarla çalışmak isterseniz suluboya teknikleri daha uygun bir başlangıç olur.
Pastel boya kâğıttan nasıl silinir?
Türkçe Vikipedi’ye göre pastel, sürüldükten sonra temizce kazınabilir; açık renkler kazınınca neredeyse iz bırakmaz. Toz pastelde hamur silgi de fazla pigmenti alır.
Pastel boya hangi kâğıda yapılır?
Dokulu, pigmenti tutacak “dişi” olan kâğıtlara. Pastel kâğıtları bu amaçla üretilir. İngilizce Vikipedi, bazı pastel markalarının bağlayıcıya pomza katarak kâğıdı hafifçe aşındırdığını ve tutunmayı artırdığını belirtir.






